Dự án FGMC               

ĐIỀU KHOẢN THAM CHIẾU 

Tên hoạt động: Đánh giá khả năng tuân thủ của các hộ gia đình sản xuất cà phê đối với quy định trách nhiệm giải trình của EUDR

1. Bối cảnh

Ngày 06/12/2022, Ủy Ban châu Âu đã thông qua quy định các sản phẩm không gây mất rừng, suy thoái rừng được phép xuất nhập khẩu vào EU Viết tắt là EUDR (European Parliament, 2023). Sau khi được thông qua và đưa vào áp dụng, quy định sẽ đảm bảo rằng 07 hàng hóa chính được đưa vào thị trường EU là các mặt hàng không gây mất rừng và suy thoái rừng (Dürr et al.; European Parliament, 2023). Quy định này giúp ngăn chặn đáng kể tình trạng mấtrừng và suy thoái rừng toàn cầu, giảm phát thải khí nhà kính và bảo tồn đa dạng sinh học. Khi EUDR chính thức có hiệu lực, tất cả các công ty có liên quan đến các mặt hàng này sẽ phải tiến hành thẩm định nghiêm ngặt khi nhập khẩu vào thị trường EU hoặc xuất khẩu từ thị trường EU. (Cosimo et al., 2024; Li et al., 2024).

EUDR yêu cầu các doanh nghiệp, người sản xuất (nông dân) sẽ phải chứng minh rằng các sản phẩm đều không gây mất rừng (được sản xuất trên đất không phải là đất rừng sau ngày 31 tháng 12 năm 2020) và  hợp pháp (tuân thủ tất cả các luật hiện hành có liên quan có hiệu lực tại quốc gia sản xuất). Quy định này không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ đa dạng sinh học mà còn giúp đảm bảo sinh kế của hàng triệu người, bao gồm cả người dân và cộng đồng địa phương trên khắp thế giới, những người phụ thuộc nhiều vào hệ sinh thái rừng.

Đây là một thách thức lớn cho xuất khẩu nông sản Việt Nam vào EU, trong đó có các sản phẩm cà phê - mặt hàng chiếm 16,1% thị phần EU và 40% tổng lượng tiêu thụ cà phê của Việt Nam. Việt Nam được biết đến là một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về quy mô và năng suất cà phê. Diện tích và sản lượng cà phê có xu hướng tăng liên tục trong những năm gần đây. Năm 2022, diện tích trồng cà phê của cả nước là gần 700 nghìn ha, tổng sản lượng đạt hơn hai triệu tấn (GSO, 2023). Năng suất cà phê của Việt Nam đạt mức trung bình là 2,6 tấn/ha nhân đối với cà phê Robusta và 1,4 tấn nhân/ha đối với cà phê Arabica. Cà phê từ lâu đã trở thành một phần không thể tách rời của nền kinh tế Việt Nam, đóng góp 3% vào GDP và khoảng 15% kim ngạch xuất khẩu nông sản (Conway, 2020). Cà phê Robusta được trồng phổ biến ở Tây Nguyên, chiếm 95% sản lượng cà phê của Việt Nam (Kouadio et al., 2021). Cà phê đã và đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho 500 nghìn hộ dân (Pham et al., 2022). Với vai trò to lớn của mình trong nền kinh tế Việt Nam, việc tuân thủ EUDR vừa là cơ hộI những cũng vừa là thách thức.

Trong bối cảnh hơn 90% các hộ sản xuất cà phê là các hộ sản xuất quy mô nhỏ, diện tích bình quân dưới 2 ha (Hung Anh &Bokelmann, 2019), việc tuân thủ các quy định của EUDR là vấn đề cần được quan tâm nhằm đảm bảo cho ngành sản xuất cà phê Việt Nam được bền vững. Do đó, đánh giá khả năng tuân thủ của hộ sản xuất cà phê quy mô nhỏ đối với EUDR sẽ có một ý nghĩa quan trọng trong phát triển cà phê cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn.

Trước đó, nghiên cứu này đã được thực hiện tại 04 tỉnh: ĐắkLắk và Lâm Đồng ở vùng Tây Nguyên, Sơn La và Điện Biên ở vùng Tây Bắc. Việc thực hiện nghiên cứu tại 4 tỉnh này đã cung cấp một bức tranh tương đối tổng quát về khả năng tuân thủ của các hộ trồng cà phê Robusta và Arabica tại 02 vùng trồng cà phê chính ở Việt Nam. Tuy vậy, Robusta vẫn là cây cà phê chủ lực và phổ biến ở vùng Tây Nguyên-Việt Nam. Do vậy, để có được thông tin đầy đủ và mang tính đại diện cũng như làm sâu thêm các kết quả nghiên cứu trước đó, Trung tâm Phát triển Nông thôn Bền vững (SRD) tuyển chuyên gia để triển khai mở rộng nghiên cứu “Đánh giá khả năng tuân thủ của các hộ gia đình sản xuất cà phê đối với quy định trách nhiệm giải trình của EUDR” tại 2 tỉnh thuộc vùng Tây Nguyên là Đắk Nông và Gia Lai. Nghiên cứu này được tài trợ bởi dự án FGMC.­

2. Mục tiêu

2.1. Mục tiêu chung

• Đánh giá khả năng tuân thủ của các hộ sản xuất cà phê đối với quy định của EU về các sản phẩm không gây mất rừng và suy thoái rừng, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ để cải thiện năng lực và đảm bảo tuân thủ của hộ trồng cà phê.

2.2. Mục tiêu cụ thể

• Đánh giá mức độ tuân thủ của nông dân trồng cà phê đối với các yêu cầu thực hiện trách nhiệm giải trình của EUDR.
• Đề xuất các biện pháp hỗ trợ, đào tạo và phát triển cần thiết để nâng cao khả năng tuân thủ của các hộ sản xuất là người Kinh và người đồng bào DTTS đối với các yêu cầu của EUDR

3. Nội dung công việc

• Rà soát đề cương nghiên cứu tổng thể, và xây dựng kế hoạch thực hiện nghiên cứu tại tỉnh Đắk Nông và Gia Lai.
• Chỉnh sửa lại bộ công cụ nghiên cứu để phù hợp với tình hình thực tế tại hai tỉnh mới.
• Điều tra, khảo sát các đối tượng liên quan để đánh giá khả năng sẵn sàng của họ đối với việc tuân thủ quy trình thẩm định của EUDR.
• Xử lý phân tích số liệu thu thập từ điều tra, khảo sát
• Tổng hợp các kết quả nghiên cứu từ hai tỉnh mới với các số liệu từ 4 tỉnh trước đó.
• Viết báo cáo tổng hợp cho 6 tỉnh.
• Xây dựng đề xuất kiến nghị các giải pháp hỗ trợ
• Chia sẻ kết quả nghiên cứu với các bên liên quan
• Phát triển các bản tin chính sách

4. Phương pháp

• Chọn điểm nghiên cứu
• Xây dựng các tiêu chí để lựa chọn các xã nghiên cứu cho hai tỉnh mới, đảm bảo các xã này có thể phản ánh tương đối đầy đủ các điều kiện thực tế về sản xuất cà phê tại tỉnh.
• Thảo luận với các bên liên quan để xác định các điểm nghiên cứu một cách tốt nhất. Lưu ý là điểm nghiên cứu không chỉ dựa trên yếu tố sản xuất cà phê mà còn phải đảm bảo tính đại diện của nhóm đồng bào dân tộc thiểu số và nhóm người kinh.

Nghiên cứu sẽ triển khai thành hai bước, điều này nhằm đảm bảo các thông tin định lượng sau khi được thu thập sẽ được bổ sung, hỗ trợ từ các dữ liệu định tính.

Bước 1: Điều tra thu thập thông tin định lượng

• Chỉnh sửa lại bảng hỏi nghiên cứu cho phù hợp với các xã được lựa chọn tại 2 tỉnh mới
• Thảo luận với SRD và các thành viên tham gia để thống nhất bảng hỏi.
• Chuyển tải bảng hỏi lên Kobo Toolbox.
• Tập huấn, hướng dẫn cho các điều tra viên.
• Giám sát quá trình triển khai điều tra, cung cấp các hỗ trợ cần thiết để đảm bảo thông tin được thu thập một cách trung thực, chính xác.

Bước 2: Điều tra thu thập thông tin định tính

• Chỉnh sửa lại bảng kiểm phỏng vấn các đối tượng chủ chốt trong chuỗi cà phê.
• Sử dụng bảng kiểm phỏng vấn các bên liên quan như hợp tác xã, doanh nghiệp, lãnh đạo các sở ban ngành để thu thập thông tin sâu.
• Phương pháp xử lý số liệu, xây dựng báo cáo
• Xử lý số liệu, phân tích số liệu bằng phần mềm chuyên dụng như R, SPSS, Nvivo
• Sử dụng các phương pháp phân tích một cách phù hợp cho từng dữ liệu đã được thu thập.

5. Phạm vi nghiên cứu

• Nghiên cứu này sẽ được triển khai trên địa bàn hai tỉnh thuộc vùng Tây Nguyên là Đắk Nông và Gia Lai.
• Đối tượng điều tra là các hộ sản xuất cà phê Robusta trên địa bàn 2 xã
• Phỏng vấn các bên liên quan bao gồm các nhà quản lý, kinh doanh, sản xuất trong chuỗi giá trị cà phê của 02 tỉnh.
• Nghiên cứu sẽ tập trung vào 3 khía cạnh chính là tính hợp pháp, mất rừng suy thoái rừng, tọa độ địa lý.
• Việc điều tra tập trung vào cả 2 nhóm đối tượng là nhóm người đồng bào dân tộc và nhóm người dân tộc Kinh vì nó sẽ phản ánh những điểm đặc trung của các nhóm hộ, đồng thời cũng sẽ thể hiện sự khác nhau về các yếu tố văn hoá, đặc điểm canh tác của các nhóm hộ đang tham gia sản xuất cà phê.

6. Kết quả mong đợi

1/ Bộ cơ sở dữ liệu làm căn cứ thực hiện các giám sát EUDR trong tương lai

2/ Báo cáo kết quả nghiên cứu tổng hợp từ 6 tỉnh.

3/ Bản tin chính sách (Đề xuất các giải pháp, các chính sách nhằm hỗ trợ hộ sản xuất cà phê thực hiện đầy đủ các yêu cầu của EUDR).

7. Dự trù kinh phí, nhân lực

• Tổng kinh phí tối đa cho chuyên gia là 602.400.000 VND, trong đó số ngày công tối đa cho từng vị trí như sau.
• Trưởng nhóm: 64 ngày công
• Phó nhóm: 72 ngày công
• Thành viên: 45 ngày công
• Kinh phí chi trả cho các hoạt động nghiên cứu tại hiện trường sẽ do SRD chi trả.

8. Nhân lực

Trưởng nhóm: Tiến sĩ hay Thạc sĩ về kinh tế, lâm nghiệp, nông nghiệp có ít nhất 10 năm kinh nghiệm làm việc trong ngành nông nghiệp. Trưởng nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ dự án nghiên cứu, bao gồm: Định hướng nghiên cứu, giám sát, viết báo cáo, đảm bảo chất lượng của quá trình nghiên cứu, lấy góp ý từ các bên liên quan.

Phó nhóm: Có bằng thạc sĩ hay cử nhân về nông nghiệp, lâm nghiệp, kinh tế, xã hội học. Có ít nhất 7 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu về nông nghiệp phát triển nông thôn. Vai trò của phó trưởng nhóm là hỗ trợ trưởng nhóm trong việc quản lý, triển khai các hoạt động nghiên cứu, tham gia làm sạch và xử lý số liệu, viết và phụ trách các phần cụ thể của báo cáo.

Trợ lý: Có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nghiên cứu, điều tra, thu thập, phân tích và xử lý thông tin. Chuyên gia này có nhiệm vụ phối hợp với trưởng nhóm và phó trưởng nhóm trong phân tích, xử lý số liệu thu thập theo yêu cầu đặt ra trong nghiên cứu, đảm bảo tính chính xác của số liệu.

9. Yêu cầu công việc

Trưởng nhóm: Chịu trách nhiệm chính trong việc thực hiện đánh giá, chịu trách nhiệm về chất lượng nghiên cứu đồng thời theo dõi, giám sát hỗ trợ và đảm bảo tiến độ nghiên cứu đề ra. Các công việc của trưởng nhóm được trình bày như bên dưới.

Phó nhóm: Phối hớp với trưởng nhóm triển khai thực hiện đánh giá, chịu trách nhiệm trước trưởng nhóm về các công việc cũng như chất lượng công việc đã được giao, công việc của phó nhóm bao gồm:

Trợ lý: Hỗ trợ cho trưởng nhóm và phó nhóm trong quá trình thực hiện nghiên cứu, chịu trách nhiệm trước trưởng nhóm và phó nhóm về các hoạt động cũng như chất lượng công việc đã được xác định:

10. Kế hoạch thực hiện

Các hoạt động nghiên cứu sẽ được tiến hành trong khoảng thời gian 5 tháng, từ tháng 10/2024 và sẽ kết thúc vào cuối tháng 2 năm 2025.

11. Thời hạn nộp đề xuất

Hồ sơ cần nộp trực tiếp trước 17h00’ ngày 30/09/2024 (Không nộp qua đường gửi Email)

Nơi nhận: Trung tâm Phát triển Nông thôn Bền vững (SRD) số 31 Ngõ 19, Phố Kim Đồng, P. Giáp Bát- Hoàng Mai-Hà Nội

Chuyên gia quan tâm, vui lòng liên hệ địa chỉ email:  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.