PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN TẠI SƠN LA GẮN VỚI BẢO VỆ RỪNG VÀ SINH KẾ BỀN VỮNG

PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN TẠI SƠN LA PHẢI GẮN VỚI BẢO VỀ RỪNG VÀ SINH KẾ BỀN VỮNG

SRD luôn đồng hành và thúc đẩy cách tiếp cận nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp tuần hoàn và sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu, lấy người dân làm trung tâm.

Từ ngày 10 đến ngày 15/10/2026, bà Vũ Thị Bích Hợp – Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông thôn Bền vững (SRD) – cùng cán bộ quản lý và cán bộ dự án đã có chuyến công tác tại tỉnh Sơn La, giám sát/ hỗ trợ các hoạt động dự án tại xã Muổi Nọi và Bình Thuận và kết hợp tham gia chuỗi sự kiện Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai năm 2026.

Chuyến công tác là dịp để SRD chia sẻ kinh nghiệm đồng hành cùng người dân trong phát triển sinh kế nông lâm kết hợp thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời tìm hiểu những cơ hội kết nối sản xuất nông nghiệp với sơ chế, chế biến nông sản và phát triển du lịch cộng đồng.

Từ diễn đàn phát triển cà phê đến trách nhiệm bảo vệ rừng

Tại hội thảo về phát triển ngành cà phê do UBND tỉnh Sơn La tổ chức, bà Vũ Thị Bích Hợp đã nhấn mạnh một vấn đề quan trọng: phần lớn các hộ tham gia chuỗi sản xuất cà phê tại địa phương là những hộ sản xuất nhỏ. Theo chia sẻ của bà, khoảng 90% hộ thuộc nhóm này, vì vậy cần tăng cường hỗ trợ và hướng dẫn để người dân đáp ứng các yêu cầu về chống mất rừng, bảo vệ đa dạng sinh học và tham gia chuỗi cung ứng xuất khẩu.

Bà Hợp cũng chia sẻ: “Việc mở rộng diện tích cà phê phải gắn với bảo vệ đa dạng sinh học, không ảnh hưởng đến diện tích rừng hiện có. Chúng tôi đang hỗ trợ người dân tại 4 xã triển khai các mô hình trồng xen cây phù hợp trong vườn cà phê, vừa tạo bóng mát, bảo vệ đất, vừa đa dạng hóa nguồn thu nhập cho các hộ sản xuất.”

Thông điệp này thể hiện rõ định hướng mà SRD theo đuổi trong quá trình đồng hành cùng người dân Sơn La: phát triển kinh tế nông nghiệp không thể tách rời trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Đối với các hộ sản xuất nhỏ, việc đáp ứng yêu cầu của thị trường cần đi cùng hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực và hướng dẫn phù hợp với điều kiện thực tế. Thay vì chỉ mở rộng diện tích, người dân cần có thêm giải pháp nâng cao hiệu quả canh tác trên diện tích hiện có, bảo vệ đất, duy trì thảm thực vật phù hợp và phát triển các nguồn thu bổ sung.

Trực tiếp thăm mô hình, lắng nghe người dân tại địa bàn dự án

Những chia sẻ tại hội thảo được tiếp nối bằng các hoạt động giám sát thực địa của bà Vũ Thị Bích Hợp và đoàn công tác tại Muổi Nọi và Bình Thuận.

Tại xã Muổi Nọi, bà Hợp đã trực tiếp tìm hiểu mô hình canh tác cà phê nông lâm kết hợp bền vững gắn với nông nghiệp tuần hoàn. Thông qua việc quan sát vườn cà phê, trao đổi với người dân và tìm hiểu các hoạt động sản xuất, đoàn công tác có thêm cơ sở để nhìn nhận những điều kiện thuận lợi, nhu cầu hỗ trợ và tiềm năng phát triển của các mô hình tại địa phương.

Với địa hình đồi núi và điều kiện khí hậu có nhiều biến động, sản xuất cà phê tại Sơn La đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản lý đất, sử dụng nước, bảo vệ môi trường và đa dạng hóa sinh kế. Việc trồng xen các loại cây phù hợp trong vườn cà phê có thể góp phần tạo bóng mát, bảo vệ đất và bổ sung nguồn thu, đồng thời hỗ trợ xây dựng hệ thống canh tác đa dạng hơn. Hiệu quả của từng giải pháp cần được xem xét trên cơ sở điều kiện tự nhiên, đặc điểm vườn cây và khả năng tổ chức sản xuất của từng hộ.

Trong chuyến công tác, bà Hợp cũng trực tiếp tìm hiểu hoạt động sơ chế cà phê, quan sát sản phẩm và trao đổi với người dân về quá trình sản xuất. Đây là những khâu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao giá trị hạt cà phê, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và từng bước kết nối sản xuất tại hộ với chuỗi giá trị nông sản.

Qua các hoạt động giám sát và trao đổi tại thực địa, SRD tiếp tục hướng tới cách làm lấy nhu cầu của người dân làm điểm xuất phát, gắn hỗ trợ kỹ thuật với điều kiện sản xuất thực tế và khuyến khích cộng đồng chủ động duy trì những thực hành phù hợp sau khi dự án kết thúc.

Nông nghiệp tuần hoàn và cơ hội gia tăng giá trị nông sản

Bên cạnh mô hình cà phê, đoàn công tác quan tâm đến các hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn gắn với sơ chế, chế biến các sản phẩm địa phương như cà phê, mận và chuối. Cách tiếp cận này khuyến khích sử dụng hiệu quả nguyên liệu, tận dụng phụ phẩm phù hợp và hạn chế lãng phí trong quá trình sản xuất.

Trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai năm 2026, các gian hàng trưng bày nông sản của địa phương, trong đó có sản phẩm từ xã Muổi Nọi, Nậm Lầu và Bình Thuận, các khu vực trồng cà phê, đã tạo cơ hội giới thiệu sản phẩm, quảng bá bản sắc địa phương và kết nối với người tiêu dùng.

Sự hiện diện của các sản phẩm nông sản tại lễ hội cũng gợi mở hướng phát triển vượt ra ngoài việc bán nguyên liệu thô. Khi được kết hợp với cải thiện chất lượng, sơ chế, chế biến, xây dựng thương hiệu và quảng bá phù hợp, nông sản địa phương có thêm cơ hội gia tăng giá trị. Đối với người sản xuất nhỏ, đây là hướng đi cần được hỗ trợ đồng bộ để từng bước nâng cao khả năng tham gia thị trường.

Cùng với nông nghiệp, phát triển du lịch cộng đồng tại Muổi Nọi và Bình Thuận cũng là một hướng tiềm năng được đoàn công tác quan tâm. Việc kết nối cảnh quan nông nghiệp, văn hóa bản địa, trải nghiệm tại vùng sản xuất và các sản phẩm đặc trưng có thể góp phần đa dạng hóa sinh kế, nếu được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế và sự tham gia chủ động của cộng đồng.

Tiếp tục đồng hành vì một nền nông nghiệp xanh và bền vững

Từ năm 2018 đến nay, SRD đã đồng hành cùng người dân tại 4 xã gồm Muổi Nọi, Nậm Lầu, Bình Thuận và Mường É trong phát triển sinh kế nông lâm kết hợp thích ứng với biến đổi khí hậu, trong đó có các kỹ thuật canh tác cà phê trên đất dốc. Những kinh nghiệm tích lũy qua quá trình hỗ trợ cộng đồng là cơ sở để tổ chức tiếp tục thúc đẩy các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương.

Chuyến công tác của bà Vũ Thị Bích Hợp và đoàn SRD trong dịp lễ hội năm nay cho thấy sự kết nối giữa các diễn đàn phát triển ở cấp tỉnh với thực tiễn sản xuất tại cộng đồng. Vai trò của Giám đốc SRD được thể hiện qua việc chia sẻ kinh nghiệm của tổ chức, trực tiếp tìm hiểu các mô hình và thúc đẩy định hướng phát triển sinh kế gắn với bảo vệ tài nguyên, nâng cao giá trị nông sản và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Với SRD, phát triển cà phê bền vững không chỉ được đo bằng sản lượng hay khả năng vươn ra thị trường quốc tế, mà còn bằng cách thức sản xuất có trách nhiệm với rừng, đất đai, đa dạng sinh học và cuộc sống của những hộ nông dân trực tiếp tạo ra hạt cà phê.

Từ những vườn cà phê trên đất dốc đến các mô hình nông nghiệp tuần hoàn và cơ hội phát triển du lịch cộng đồng, SRD tiếp tục đồng hành cùng người dân Sơn La trên hành trình xây dựng sinh kế xanh, nâng cao giá trị nông sản và phát triển bền vững.

Trung tâm Phát triển Nông thôn Bền vững (SRD)